ابو القاسم سلطانى
147
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مقوى معده . . . محرك جشا [ آروغ ] حابس بطن خصوص بريانكرده آن . . . سنون 2 * پوست كوبيده آن و به دستور دانه آن مقوى لثه و مانع قلاع [ آفت ] دهان . . . ( مخزن 432 ) . امروزه از نظر ادويه مورد استفاده است ، دانهها داراى 3 / 0 درصد اسانس مىباشد كه حاوى Paradol پارادل و غيره مىباشد . ( 1 * ) - قمع : زوايد است كه بالاى خرما و بادنجان و انگور و امثال آنها مىباشد و پيوسته به شاخ درخت است ( فرهنگ مخزن ) . پياله گل ، كاسبرگ ، دنباله ميوه جمع آن اقماع است . ( 2 * ) - سنون ، بفتح سين گردهاى داروئى است كه به لثه و دندان براى تميز كردن ، جلا دادن به دندان و استحكام آن و تقويت لثه مىمالند . Code - 393 حماما Amomum racemosum Lam مراجعه شود به كد شماره 385 . Code - 394 هل قراب ( هوپر ) Amomum subulatum Roxb هل قراب ميوه گياهى علفى ريزومدار است كه داراى ساقههاى هوائى بلند و بومى نواحى شرقى هيماليا مىباشد ميوه آن سبكوزن تخممرغى به قطر 5 / 2 سانتيمتر برنگ قرمز قهوهاى و پوشيده از خارهاى ريز است در هر خانه مقدار زيادى دانههاى گرد زاويهدار و قهوهاىرنگ وجود دارد كه اين دانهها معطر ، مطبوع با عطرى كمتر از هل مىباشند . دانهها مقوى قلب ، اشتهاآور و خوابآور مىباشند از جوشانده دانهها به صورت غرغره جهت رفع ناراحتىهاى دندان و لثه استفاده مىشود طبق بررسى دكتر امين در بازار تهران به نام هل باد و هل قراب ناميده مىشود و به عنوان بادشكن ، نيرودهنده و مقوى معده مصرف سنتى دارد . Code - 399 نيلك Amorpha fruticosa L گياهى است حد اكثر به ارتفاع 2 متر از تيره پروانهواران و چون گلهاى آن شباهتى به پروانه ندارد آن را Amorpha ناميدهاند كه در يونانى به معنى بىشكل مىباشد منشاء گياه امريكاى شمالى است . در ايران به عنوان گياه زينتى در باغهاى كرج و تهران كاشته شده و تدريجا به صورت بومى درآمده است . در تركمنستان نيز گياه به صورت بومى مشاهده مىشود . برگها در اواخر فروردينماه و گلهاى خوشهاى و نيلىرنگ آن در خردادماه ظاهر مىشوند و ميوه آن كوچك است از گلها و برگهاى گياه به وسيله بخار آب اسانسى به رنگ زرد روشن با بوى بسيار مطبوع و از دانههاى آن 8 تا 9 درصد روغن روان به دست مىآيد .